Kongres Organizacji Paramilitarnych
W dniach 22-25 listopada 2025 roku w Krakowie odbył się Kongres Organizacji Paramilitarnych.
Kongres miał charakter przedsięwzięcia naukowego, jego współorganizatorem był Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Przedsięwzięcie zostało sfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Wspierania Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach rządowego programu Nowy Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.
W skład komitetu naukowego Kongresu weszli:
- prof. dr hab. Tomasz Kośmider – przewodniczący komitetu naukowego
- Prof. dr hab. Bogusław Jagusiak
- Prof. dr hab. Ryszard Jakubczak
- Prof. dr hab. Roman Kochnowski
- Prof. dr hab. Andrzej Pieczywok
- Prof. dr hab. Robert Socha
- Prof. dr hab. Olga Wasiuta
- Prof. dr hab. Sergiusz Wasiuta
- Dr hab. Dorota Domalewska, prof. ASzWoj
- Dr hab. Miłosz Gac, prof. UWSB Merito
- Dr hab. Olgierd Grott, prof. UJ
- Dr hab. Jarosław Jastrzębski, prof. UKEN
- Dr hab. Władysław Marek Kolasa, prof. UKEN
- Dr hab. Jakub Lickiewicz
- Dr hab. Inż. Michał Łach, prof. PK
- Dr hab. Inż. Janusz Mikuła, prof. PK
- Dr hab. Michał Polak, prof. PK
- Dr hab. Andrzej Sęk
- Dr hab. Aleksandra Skrabacz, prof. WAT
- Dr hab. Cezary Smuniewski, prof. UW
- Płk dr hab. Andrzej Soboń, prof. ASzWoj
- Dr hab. Agnieszka Szczygielska, prof. ASzWoj
- Dr hab. Ilona Urych, prof. ASzWoj
- Dr hab. Przemysław Wywiał, prof. UKEN
- Dr Łukasz Czekaj
- Dr Dariusz Hybś
- Dr Paweł Łubiński
- Dr Paweł Łuszcz
- Dr Marek Nykiel
- Dr Paulina Szczepaniak
- Dr Marlena Zadorożna
- Dr Żaneta Zając.
Kongres otworzył dr hab. Przemysław Wywiał, prof. UKEN. Wykład inauguracyjny „Funkcjonowanie organizacji paramilitarnych w Polsce w świetle opinii ich członków” wygłosiły dr Paulina Szczepaniak, dr Żaneta Zając i mgr Agnieszka Homoncik. Następnie przedstawiciele organizacji przedstawiali działalność oraz cele organizacji biorących udział w kongresie, a to Stowarzyszenia 3 Pluton, Centrum Szkoleń Taktycznych, Grupy Taktycznej Błękitni, Grupy Patriot, Silver Wing HQ, Stowarzyszenia Taktyczno-Strzeleckiego S.T.S., Szkoły Partyzantów i Stowarzyszenia oraz Fundacji Terytorialni. Następnie postawiony został rozkaz bojowy dla osób biorących udział w eksperymencie naukowym, którego przedmiotem było zbadanie wpływu szkolenia w organizacji paramilitarnej na zdolność do prowadzenia działań przeciwdywersyjnych w terenie zurbanizowanym. W eksperymencie brało udział pięć 8-osobowych grup. Każda z grup miała do wykonania identyczne zadanie polegające na zatrzymaniu 2 osób w budynku. Grupy wykonywały swoje zadania kolejno, zachowania żywej podgrywki wcielającej się w osoby do zatrzymania były takie same w każdej z grup. Przebieg eksperymentu był oceniany za pośrednictwem kamer przez 3 niezależnych ekspertów wywodzących się ze służb i wojsk specjalnych. Dwie z pięciu grup tworzyli członkowie organizacji paramilitranych, którzy całość swojego szkolenia przeszli wyłącznie w organizacjach pozarządowych. Dwie grupy kontrolne składały się osób bez przeszkolenia (studentów), a jedną z grup kontrolnych stanowili profesjonaliści (żołnierze jednego z elitarnych pododdziałów Wojsk Lądowych).
Równolegle do przebiegu eksperymentu, dla osób nie biorących w nim udziału, odbywała się część wykładowa, w ramach której referaty wygłosili:
- Sławomir Zagórski: „Ukraińskie organizacje paramilitarne w latach 2014-2022”,
- Tomasz Kudrzycki: „ Rola i możliwe kierunki działań organizacji proobronnych w przeciwdziałaniu dezinformacji w sieci”
- Wiktor Powiłajtis: „ Zagrożenia zewnętrzne bezpieczeństwa narodowego RP”,
- dr hab. Jakub Lickiewicz: „Rola prężności psychicznej w kształtowaniu odporności ludności cywilnej i personelu wojskowego w kontekście organizacji proobronnych”,
- Jeremi Janicki: „Organizacje paramilitarne jako zaplecze szkoleniowe SZ RP na przykładzie szkoleń dronowych Szkoły Partyzantów”,
- Szymon Fabianowski: „Wykorzystanie technologii cywilnej w budowaniu świadomości sytuacyjnej pododdziałów szczebla taktycznego – wnioski z ćwiczeń”,
- Szymon Gruszecki: „ Marketing organizacji paramilitarnych”.
Poszczególne bloki wykładów kończyły się przerwami dyskusyjnymi i kawowymi, a także obiadową. Pierwszy dzień kongresu zakończył się kolacją.
Drugi dzień kongresu rozpoczął się śniadaniem o godzinie 8.00. Następnie odbyły się zajęcia w grupach. Liderzy organizacji spotkali się celem przedyskutowania zasad przyszłej współpracy, w tym wspólnych planów szkoleniowych na najbliższy rok. W wyniku dyskusji podjęto decyzję o powołaniu Polskiego Związku Wspierania Obrony. Jako misję związku określono działanie na rzecz wzmocnienia systemu obrony powszechnej Rzeczypospolitej Polskiej poprzez podejmowanie działań na rzecz jak najlepszego przygotowania jak największej ilości obywateli Rzeczypospolitej do jej obrony w trybie ochotniczym. Jako środek prowadzący do tego celu wskazano koordynowanie i nadzorowanie działalności szkoleniowej zrzeszonych organizacji oraz współpracę z MON.
Pozostali uczestnicy w tym czasie wzięli udział w szkoleniu z taktyki czarnej.
Trzeci i czwarty dzień kongresu obejmował rozegranie gry decyzyjnej. W grze decyzyjnej udział w charakterze ekspertów wzięli udział emerytowani oficerowie wojska i służb. Grę rozpoczął wykład inauguracyjny wygłoszony przez prof. dr hab. płk (r) Tomasza Kośmidra „Powszechna i prestrzenna gotowość obronna państwa. Od deskrypcji do antycypacji.”. Następnie eksperci wygłosili referaty tematyczne będące przygotowaniem uczestników do gry decyzyjnej. Referaty obejmowały następujące zagadnienia: charakterystyka terenu RP pod kątem zagrożeń zewnętrznych czasu P, K i W; charakterystyk otoczenia cywilnego RP, pod kątem zagrożeń zewnętrznych czasu P, K i W; Wojska Lądowe SZ RP – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; WOT – – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony WS -– skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; lotnictwo i oplot SZ RP – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; sojusznicy Polski; Policja – – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; służby i straże – – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; SZ FR – – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony; Służby specjalne FR – – skład i ugrupowanie, położenie, doktryny, doświadczenia, mocne i słabe strony. Następnie przedstawiona została koncepcja wzmocnienia potencjału obronnego RP poprzez włączenie do systemu obronnego organizacji paramilitarnych. Następnie rozegrano grę decyzyjną obejmującą fazy potencjalnego konfliktu tj. konflikt poniżej progu wojny, wojna pełnoskalowa, zajęcie terenu przez przeciwnika. Na zakończenie zebrano wspólne wnioski. Kongres zakończono kolacją w dniu 25 listopada 2025 r.
W przedsięwzięciu wzięło udział 85 osób.